آرمان جاویدان

مشخصات وب

این وبگاه با پرهیز از هرگونه پرسمان های سیاسی ، تنها به پرسمان های تاریخی ، فراهمادی و فرهنگی می پردازد و نه به پرسمان های سیاسی وارد می شود و نه دلبستگی ای به ورود به آن دارد. سیاست و کارهای سیاسی کار ما نیست.

آرمان جاویدان...

حافظ و عرصه شطرنج نیساری ، سلیممباش غرّه به بازیّ خود که در ضرب است هزار تعبیه در حکم پادشاه انگیزدر باب معنی این بیت حافظ ، کلماتی که ناظر بر ارتباط به اصطلاحات فن شطرنج است ، عبارت است از: ضرب ، تعبیه ، حکم ، پادشاه انگیز . برای کلمه «ضرب» معانی متعددی در کتاب لغت قید شده است و یکی از آن معانی که به بازی نرد و شطرنج مربوط می شود ، «نوبت حرکت دادن مهره»است . «تعبیه» در لغت نامه دهخدا به معنی آرایش جنگی ، حیله جنگی ، پنهان داشتن چیزی و...ضبط شده و در کتاب های شطرنج این اصطلاح به معنی طرح و نقشه برای حرکت مهره به کار رفته است . «حکم»در لغت نامه دهخدا امر کردن ، فرمان دادن ، دلیل ، سبب ، علت ، مقتضا و...معنی شده است . «شاه انگیز» در لغت نامه دهخدا در مدخل کلمه مخفف آن «شه انگیز» درج شده است ، با این توضیح که : «شه انگیز ، شاه انگیز بیرون راندن شاه است به وسیله رخ یا پیل یا مهره دیگر» که به اصطلاح امروزی «کیش» می گویند.به شطرنج خلاف این نطع خونریز به هر خانه که شد دادش شه انگیزنظامیگره یی که در این بیت وجود دارد و تا آن گره گشوده نشود ، معنی بیت روشن نمی شود ، ذکر کلمه «پادشاه» در ترکیب «پادشاه انگیز» است به جای اصطلاح معهود «شاه انگیز» . بسیاری از کلمات در کاربرد زبان فارسی مترادف هایی دارد که برحسب موقعیت و شرایط خاص از آن استفاده می شود ، مثلا در برابر کلمه «شاه» خواه در شعر یا در نوشته های عادی کلماتی مانند : «پادشاه ، ملک ، سلطان ، خاقان و...» به کار رفته است . در بازی شطرنج ، هر مهره نامی دارد . برای«پیاده»در نوشته های قدیم و در شعر فارسی ، کلمه «بیدق» هم ذکر شده است:تا چه بازی رخ نماید ، بیدقی خواهیم راند عرصه شطرنج رندان را مجالِ شاه نیستحافظ«خیل» آرمان جاویدان...